|
Archiwum
O autorze
Ostatnie wpisy
Zakładki:
O literaturze i nie tylko
Fora/Portale literackie
Inne
Możesz do mnie napisać
Politycznie i nie tylko
Strony autorskie
Wschowa
Tagi
|
Wpisy z tagiem: Czeczenia
piątek, 09 lipca 2010
Na tropie patologii w debiucie Zachara Prilepina ,,Patologie"
Zachar Prilepin jest dzisiaj nacbolem. Jako członek nielegalnej w Rosji Partii Narodowo-Bolszewickiej o wojnie w Czeczenii wypowiada się jednoznacznie. Pierwsza wojna była potrzebna. Rosji groził rozpad, gdyby pozwolono Czeczeńcom na niepodległość, kolejne republiki poszłyby za przykładem Czeczeni. Nawet – twierdzi Prilepin – cała Syberia opuściłaby Rosję. Druga wojna według autora Sańkji – była już brudna, służyła do wykreowania Putina. Sam Zachar Prilepin brał udział tak w pierwszej jak i drugiej wojnie Czeczeńskiej. Potem, jako kapitan OMON-u, wrócił do kraju. Został członkiem partii Limonowa i zadebiutował powieścią Patologie. Powieść ukazała się w 2005 roku i przyniosła pisarzowi uznanie, kolejne powieści potwierdziły w Rosji i nie tylko tam status wyjątkowego pisarza, opisującego współczesną Rosję, niekoniecznie taką, jaka znana jest z oficjalnych źródeł. Patologie Zachara Prilepina według krytyków, komentatorów opowiadają o okrucieństwie wojny. Ponoć żadna ze stron nie zna litości. Mordują się bez zająknięcia. Tak Rosjanie Czeczenów jak Czeczeńcy Rosjan. Co jest patologią w tej powieści nie sposób jednoznacznie określić. Wojna? To byłoby jednak infantylne. Że wojna jest patologią, to wie średnio rozwinięty dzieciak. Że wojna jest okrutna? A może fakt, że żołnierze piją wódę? Przejmujące, naprawdę. Taka męska, bezlitosna proza, pozbawiona emocji, rejestrująca wojenny pejzaż, roztrzaskane czaszki, odór alkoholu, decyzję naciśnięcia na spust. A może patologią jest tylko to, że nie udało się wygrać z Czeczenami, bo rozgrywki wewnątrz rosyjskiego dowództwa przekreśliły ostateczne rozprawienie się z buntownikiem z Kaukazu. A może patologią jest nieumiejętność Prilepina po przystąpieniu do nacboli opisania wojny czeczeńskiej bez przemilczania autentycznej patologii. Gdzieś też przeczytałem, że Patologie, to antywojenny przekaz, w wymowie przypominający Na zachodzie bez zmian Remarque'a. Prawdopodobnie kiedy ktoś pisze o wojnie i fabuła nie rozstrzyga jednoznacznie kto jest zły a kto dobry, wtedy nasuwa się tak prosta i jednoznaczna ocena: powieść antywojenna. Dzieciaki nie idźcie na wojnę, bo na wojnie pije się wódę, śmierdzi od was jak ze starej kanalizy i trzeba – takie życie – walić bez opamiętania do wroga. A na koniec będziecie mieli przez całe życie przesrane, bo was wojna nie opuści. Przyjdzie do was w śnie i na jawie. W piwnicy i na plaży. Po prostu będzie przy was jak wierny pies. Powieść Prilepina nie jest jednak ani antywojenną zasmażką, ani nie opisuje patologii. Jest politycznym credo samego autora, który wysyła swojego bohatera do okupowanego kraju i każe mu brać udział w czeczeńskiej wojnie w imię obrony rosyjskiego mocarstwa.
Trochę historii
Trzynaście tysięcy strat po stronie Federacji Rosyjskiej, ćwierć miliona po stronie Czeczeni – to ze statystyk ONZ i Rady Europy, dane z 2007 roku. Od czego się zaczęło? Od Borysa Jelcyna, czyli dobrych kilkanaście lat temu. W politycznej walce z Michaiłem Gorbaczowem, Jelcyn wysyła Dżochara Dudajewa do Groznego, Czeczenia wypędza komunistów w 1991 roku popierając Jelcyna, któremu groził pucz. W wyborach prezydenckich Jelcyn otrzymuje w Czeczeni największe poparcie w całej Rosji, tj. 80%. W tym samym roku, prezydent Czeczeni Dudajew ogłasza dekret o proklamacji suwerennej republiki Czeczeńskiej. Nie ma obaw, Dudajewa poparł Jelcyn, Czeczenia odwzajemniła swoje zaufanie w wyborach do demokratycznego przywódcy. W 1992 roku dochodzi do podpisania umowy między Dudajewem a generałem Borisem Gromowem. Wojska byłego ZSRR opuszczą tereny Czeczeni. Dzieje się to w kwietniu. W maju minister obrony Paweł Graczow wprowadza dekret w czyn. W 1994 roku w wywiadzie telewizyjnym Borys Jelcyn nazywa Dudajewa prezydentem, a rządowe ,,Rossijskije Wiesti” traktują Dudajewa jako pełnoprawną głowę państwa Czeczeńskiego. Jednak w międzyczasie Borys Jelcyn traci na popularności. Na polu walki pojawiają się nowi, energiczni, młodsi pretendenci do fotelu prezydenta. Jelcyn potrzebuje sukcesu. Czegoś, co wprawi Rosjan w zachwyt i na nowo pozwoli odzyskać zaufanie do obecnego prezydenta. Postanawia więc wybrać się na operację przegrody nosa, która ma trwać osiem dni. Jest 12 grudnia 1994 roku. Jelcyn jedzie do szpitala, tego samego dnia zaczyna się bombardowanie Czeczeni. I cóż tam takiego wielkiego się dzieje w tej Czeczeni? Tysiące okaleczonych dorosłych i dzieci, zniszczone Grozny, zaminowane pola, połowa czeczeńskiego narodu wybita. Jak to nie jest patologia, to co nią jest? Igraszki specnazowców opisane przez Prilepina? Pierwsza wojna czeczeńska, która była słuszna? A druga już nie? Bo coś tam, bo jakieś gry i zabawy, które nie śniły się Rosjanom. Bo Putin jest zły, bo taką politykę przyjęła Partia Narodowo-Bolszewicka, a polityka Jelcyna, dzięki której połowa czeczeńskiego narodu poszło do piachu była słuszna? To może patologią nie jest ani wojna, ani poker przy stoliku SFB, ale sama wiara Prilepina, wartościowanie wydarzeń. Polityka, którą uprawia? Patologie, moje patologie. cdn *** Głównym źródłem wiedzy o wojnie w Czeczeni jest książka Krystyny Kurczab Redlich, Głową o mur Kremla, Warszawa 2007.
|
